Bản để inGửi đến bạn bè

Tham luận của Sao Mai tại hội thảo Ứng Dụng CNTT của Người Khiếm Thị
Hà Nội
Ngày 06/08/2008
Do Hội Người Mù Việt Nam tổ chức

Đặng Hoài Phúc/Giám Đốc
Trung Tâm Tin Học Vì Người Mù Sao Mai
4/12B Văn Chung, P.13, Q.Tân Bình. TPHCM
ĐT: +84 8 8495069 - Fax: +84 8 2938300
Web: www.saomaicenter.org

CNTT cho người khiếm thị phát triển tại Việt Nam khá chậm so với một số nước trong khu vực và thế giới, chỉ được bắt đầu từ những năm 95 qua các tổ chức cho/của người khiếm thị. Tuy nhiên, trong những năm này chủ yếu vẫn tập trung vào các ứng dụng cơ bản nhằm phục vụ việc học tập như soạn văn bản, chuyển đổi chữ nổi, từ điển. Các nhóm/công ty trong nước, vào thời gian này cũng đã phát triển các sản phẩm tin học cho người khiếm thị, nổi bật là trình soạn thảo NDC (Scitec) và Braille (nhóm VCL).
Tất cả những phần mềm cho NKT do Việt Nam phát triển đều là những ứng dụng độc lập có hỗ trợ phát âm (stand-alone/self-voiced applications) vì thế nó chỉ hỗ trợ NKT sử dụng các tính năng của ứng dụng đó. Để tăng năng lực, đáp ứng nhu cầu học tập
và làm việc của NKT..., trình đọc màn hình (Screen reader) được xem là giải pháp tốt nhất cho NKT trên máy tính. Tất cả các trình đọc màn hình trong những năm này chỉ hỗ trợ các ngôn ngữ các nước phát triển như tiếng Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha... Vì thế, nó cũng sẽ giới hạn ở số lượng người dùng.

Đến những năm gần đây, sự phát triển bộ đọc tiếng Việt và sự hỗ trợ tốt hơn của các trình đọc màn hình trên thế giới đã giúp NKT Việt Nam tiếp cận dễ dàng hơn với các công nghệ phổ thông (mainstream technology). Dễ dàng hơn không có nghĩa là đã được khắc phục hoàn toàn, vẫn còn rất nhiều khó khăn bao gồm: vấn đề bản quyền, đào tạo, hỗ trợ tiếng Việt/bản địa hoá, giá cả, nhiều phần mềm phổ thông trong học tập và làm việc chưa tiếp cận, trang thiết bị còn thiếu, thông tin/tài liệu còn thiếu và không tiếp cận...

Một số loại phần mềm/thiết bị trợ giúp cho NKT:
Phần mềm:
Trình đọc màn hình
Trình phóng lớn
Ứng dụng độc lập có hỗ trợ phát âm
Bộ tổng hợp âm
Trình nhận dạng văn bản (OCR)
Thiết bị:
Braille/speech Note Taker
Màn hình chữ nổi (Braille display)
Speech/Braille pocket PC
Máy in chữ nổi (Braille embosser)
Máy in hình nổi (Tactile embosser)

Để giải quyết các khó khăn hiện tại nhằm thúc đẩy việc ứng dụng và phát triển CNTT cho NKT ở Việt Nam tôi xin đưa ra một số ý chính cho phần chiến lược phát triển như sau:
- Luật về chuẩn tiếp cận cho thông tin và công nghệ truyền thông. (từ khuyến khích đến luật)
- Thúc đẩy việc ứng dụng và phát triển hệ thống mã nguồn mở miễn phí (Free Open Source)
- Phát triển các trình đọc màn hình tiếng Việt mã nguồn mở miễn phí chạy trên các HDH phổ thông như Windows, *nix, Symbians.
- Xây dựng các nguồn tài liệu/công cụ tiếp cận phục vụ học tập
- Mở rộng và thúc đẩy đào tạo tin học
- Khuyến khích các đề tài nghiên cứu/phát triển CNTT/công nghệ trợ giúp cho NKT theo hướng mở
- Lập các dự án thành lập trung tâm hỗ trợ giáo dục, việc làm cho NKT

Vì một xã hội bình đẳng và phát triển!