Bản để inGửi đến bạn bè

Tham luận của Sao Mai cho hội thảo Xây dựng Luật Người khuyết tật Việt nam
Hà Nội
Ngày 03 tháng 10 năm 2008
Do Bộ Lao Động Thương Binh Xã Hội & VNAH tổ chức

Đặng Hoài Phúc/Giám Đốc
Trung Tâm Tin Học Vì Người Mù Sao Mai
4/12B Đường Văn Chung, P.13, Q.Tân Bình, Tp.HCM, Việt Nam
ĐT: +84 8 8495069 – Fax: +84 8 2938300
Website: http://www.saomaicenter.org

Phát triển và ứng dụng công nghệ tại Trung Tâm Tin Học Sao Mai

Trung Tâm Tin Học Vì Người Mù Sao Mai ra đời là một Trung tâm đầu tiên trong cả nước có chức năng nghiên cứu ứng dụng đào tạo tin học cho người khiếm thị, trực thuộc Hội Cứu Trợ Trẻ Em Tàn Tật Thành Phố Hồ Chí Minh. Chính thức hoạt động từ đầu năm 2002, với hệ thống trang thiết bị ban đầu được chuyển giao từ dự án tin học Bừng Sáng (1999 – 2001) do tổ chức Mantovan – Ý tài trợ. Để biết thêm thông tin về dự án Tin Học Bừng Sáng, vui lòng xem tại www.bungsang.org
Trung tâm có chức năng phối hợp với các tổ chức xã hội, các cơ quan hữu quan nhằm phát triển công nghệ thông tin cho người khiếm thị. Nhiệm vụ chủ yếu của trung tâm là:
Nghiên cứu ứng dụng và triển khai những đề tài, sản phẩm tin học phục vụ cho người khiếm thị.
Tổ chức các chương trình đào tạo tin học cho người khiếm thị
Tạo địa điểm sinh hoạt văn hoá cho người khiếm thị bằng Công nghệ thông tin, thư viện điện tử.
Cung cấp các dịch vụ tin học như in ấn, tư vấn, phát triển phần mềm… cho người khiếm thị.

Từ khi thành lập đến nay, Sao Mai đã gặt hái được nhiều thành công trong việc nghiên cứu các giải pháp tiếp cận thông tin, phát triển nhiều công cụ trợ giúp cho người khiếm thị và triển khai ứng dụng các công nghệ theo chuẩn tiếp cận mới của thế giới. Một số hoạt động chính trong mảng tiếp cận thông tin của Trung Tâm bao gồm:
Phát triển công cụ duyệt web có hỗ trợ phát âm tiếng Việt
Phát triển bộ đọc tiếng Việt (Text-To-Speech) cho Windows
Tích hợp tiện ích đọc tiếng Việt vào trình đọc màn hình Jaws
Việt hoá trình đọc màn hình NVDA (mã nguồn mở)
Phối hợp với các tổ chức trong khu vực ĐNA thúc đẩy chuẩn tiếp cận web
Nghiên cứu các chuẩn tiếp cận phần mềm

Mặc dù, có các công nghệ trợ giúp nhưng vẫn chưa giải quyết được việc tiếp cận thông tin của người khuyết tật nói chung, người khiếm thị nói riêng. Vì thế, chúng ta cần xây dựng các chuẩn tiếp cận để các công nghệ trợ giúp có thể giao tiếp và truy xuất thông tin tốt hơn.

Trong quá trình hoạt động của Sao Mai, chúng tôi nhận thấy có hai vấn đề trong việc tiếp cận thông tin của người khuyết tật mà chúng tôi cần đề xuất với các cơ quan hữu quan và nhà nước để xem xét phát triển:
1. Chuẩn tiếp cận Web
Hiện nay, internet đã trở thành một mạng lưới cung cấp thông tin được xem là tốt nhất và hiệu quả nhất. Ngoài ra, internet cũng là một công cụ đắc lực nhằm thúc đẩy sự phát triển của xã hội trong nhiều lãnh vực khác nhau. Vì thế, ngày càng có nhiều tập đoàn/công ty công nghệ đã và đang phát triển để cho ra các chuẩn công nghệ mới nhằm phục vụ nhu cầu sử dụng. Tuy nhiên, nhiều nhà phát triển đã bỏ quên những đối tượng người dùng là những người khuyết tật.
Vì vậy, tổ chức W3C và nhiều nước phát triển đã đưa ra chuẩn tiếp cận web mà trong đó đặc biệt là chuẩn của W3C và Section 508 của Mỹ.
Nếu được phát triển trên chuẩn tiếp cận web này, mạng lưới internet sẽ dễ dàng tiếp cận với người khuyết tật hơn. Dựa trên tính thiết thực và xu hướng phát triển chung của thế giới, tôi xin đề nghị Việt Nam cũng cần xây dựng một chuẩn tiếp cận web riêng dựa trên chuẩn của W3C hiện nay cùng với một số điểm đặc trưng của Việt Nam và đưa vào luật tiếp cận thông tin.
2. Chuẩn tiếp cận phần mềm/phần cứng
Các phần mềm/phần cứng/trang thiết bị cũng đóng một vai trò rất quan trọng trong việc tiếp cận thông tin. Ví dụ, một trình duyệt web được phát triển không thân thiện và không mang tính tiếp cận thì những người khuyết tật không thể truy xuất để lấy thông tin được bằng những công nghệ trợ giúp như trình đọc màn hình, màn hình chữ nổi, trình chuyển đổi văn bản sang ngôn ngữ ra dấu (cho người khiếm thính). Vì thế, để hỗ trợ tốt cho việc tiếp cận thông tin thông qua các phần mềm/trang thiết bị, chúng ta cũng cần có một chuẩn tiếp cận cho những nhà phát triển, để họ dựa theo đó phát triển các sản phẩm mang tính tiếp cận hơn.

Trên đây là hai ý chính mà tôi muốn chia sẻ trong hội thảo này. Hy vọng, với sự quan tâm của nhà nước, các cơ quan hữu quan và cá nhân trong việc tiếp cận thông tin của người khuyết tật nói riêng, của xã hội nói chung sẽ tạo ra một môi trường thông tin thân thiện và mang tính tiếp cận cao.