Dự án “Dạy tin học từ xa cho người khiếm thị” của Đặng Hoài Phúc hiện được triển khai tại Việt Nam và một số nước trên thế giới như: Thái Lan, Australia, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Singapore, Philippines. Tháng 11-2003, kênh truyền hình Discovery đã thực hiện một phóng sự về dự án đầy tính nhân văn này

Đặng Hoài Phúc sinh năm 1982 tại huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Sau tai nạn năm lên 9 tuổi, Phúc đã không còn được thấy ánh sáng nữa. Gia đình gửi Phúc vào Câu lạc bộ Bừng Sáng - một cơ sở nuôi dạy trẻ khiếm thị ở TPHCM. Tại đây, Phúc được tiếp tục học văn hóa và tốt nghiệp trung học phổ thông. Sau đó, anh thi vào khoa Ngữ văn Anh, Trường Đại học Khoa học- xã hội và nhân văn, vì đây là trường duy nhất trong thành phố nhận sinh viên khiếm thị.

Là sinh viên ngành xã hội nhưng trong Phúc vẫn ấp ủ ước mơ chinh phục thế giới công nghệ số. Năm 1999, Phúc là một trong 8 người được chọn tham gia dự khóa đào tạo giáo viên tin học cho người khiếm thị do tổ chức nhân đạo Mantovan của Ý phối hợp với Câu lạc bộ Bừng Sáng tổ chức.

Vào khóa học này, Phúc cũng gặp rất nhiều khó khăn với chiếc… máy tính. Phúc kể, lần đầu tiên chạm tay vào bàn phím Phúc rất bối rối vì… có quá nhiều phím. Nhưng nhờ những công cụ hỗ trợ cộng với sự nỗ lực, Phúc đã tự tìm ra những phương pháp học thích hợp. Kết thúc khóa học, Phúc được chuyển về làm giáo viên cho Trung tâm Tin học Sao Mai - một cơ sở tin học dành cho người khiếm thị.

Rồi Phúc mạnh dạn viết cuốn sách “Hướng dẫn sử dụng Tin học cho người khiếm thị”, ngay sau đó quyển sách đã được hầu hết các trường khiếm thị sử dụng để học sinh tham khảo.

Được đi tập huấn và tham gia các hội thảo lớn về phương pháp giảng dạy cho người khiếm thị ở Mỹ, Thái Lan…, Phúc thấy người khiếm thị được tiếp cận với Internet qua JAWS Script- phần mềm đọc màn hình phổ biến cho người khiếm thị (bằng tiếng Anh).

Tuy nhiên, có nhiều người khiếm thị ở Việt Nam không biết ngoại ngữ, vì vậy, Phúc cùng với các giáo viên tại Trung tâm Sao Mai đã hợp tác với Công ty SCITEC thiết kế trình duyệt web “Web Browser” dành cho người khiếm thị. Với trình duyệt web này, người khiếm thị có thể “nghe” nội dung của các website tiếng Việt trên Internet.

Đầu năm 2004, Web Browser được hoàn thành và được tải hoàn toàn miễn phí lên website của Trung tâm Tin học Sao Mai tại địa chỉ: www.saomaicenter.org. Ngoài ra, Phúc cũng đã phối hợp với Công ty SCITEC để xây dựng phần mềm Nguyễn Đình Chiểu (NDC) để đọc màn hình bằng tiếng Việt, chuyển văn bản từ chữ thường sang chữ nổi rồi in ra bằng máy in chữ nổi.

Đào tạo từ xa cho người khiếm thị

Năm 2003, dự án “Phát triển mạng lưới tin học đào tạo từ xa cho người khiếm thị” do Phúc làm chủ dự án đã vượt qua 15 dự án trong khu vực châu Á để được Chương trình Samsung DigitAll Hope 2003 chọn và tài trợ 40.000 USD thực hiện. Đây là một hình thức đào tạo tin học từ xa đầu tiên dành cho người khiếm thị tại Việt Nam.

Tháng 12-2003, Trung tâm Sao Mai trang bị 16 chiếc máy tính và đầu tư các phần mềm hỗ trợ cho người khiếm thị, 4 modem, 4 bộ chuyển đổi, 4 máy in cùng một số trang thiết bị khác. Tất cả được nối mạng với 4 trung tâm: Hội Người mù Đồng Nai, Trung tâm Nuôi dạy trẻ khiếm thị Tây Ninh, Trường khuyết tật An Giang và Hội Người mù Bến Tre. Tài liệu được Phúc và nhóm giáo viên tại Trung tâm Sao Mai biên soạn phù hợp với hình thức đào tạo: các dạng chế bản điện tử, sách chữ nổi, các hình minh họa nổi (Braille Books & Tactile Graphics) và sách nói (Talking Books)…

Với các phương pháp: hướng dẫn học viên tiếp cận với các thiết bị bằng tay, học cách gõ bàn phím với quy tắc chia nhóm phím, hướng dẫn các học viên kiểm soát máy tính bằng âm thanh và bàn tay, dùng các hình ảnh đơn giản hoặc các hoạt động bình thường trong cuộc sống để mô phỏng các bài giảng, mô tả các đối tượng trên Windows với hình nổi…

Với hình thức này, người khiếm thị có thể học tin học ứng dụng tại chỗ, có thể trao đổi, đặt câu hỏi với giáo viên qua thư điện tử hoặc điện thoại, rồi chỉ phải đến Trung tâm Sao Mai kiểm tra cuối tháng, sau đó dự thi kết thúc khóa học.

Sau hơn một năm được dạy sử dụng các phần mềm đặc biệt dành cho người khiếm thị, các em ở 4 trung tâm trên đã soạn thảo được văn bản, ứng dụng được các chương trình quản lý máy tính và có thể “đọc” báo trên Internet. Sắp tới, những em học khá sẽ được học thiết kế trang web...

Phúc cho biết, không chỉ được ứng dụng ở Việt Nam, dự án này còn được áp dụng ở các nước trong khu vực châu Á như: Thái Lan, Australia, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Singapore, Philippines. Dự án đang bước vào giai đoạn cuối. Cuối tháng 10, Trung tâm sẽ tổ chức hội thảo và làm lễ bế giảng trao chứng chỉ cho 33 học viên, và Phúc đang manh nha một dự án khác về môi trường học tập cho sinh viên khiếm thị.

Tháng 9-2004 vừa qua Phúc đã được Tuần Tin e-Chip trao tặng danh hiệu “Hiệp sĩ công nghệ thông tin 2004”.

Nguồn: Báo Sài Gòn Giải phóng